Alcohol: onze sociale vriend – 1.790.000 Nederlanders in de categorie ‘riskante drinker’

Alcohol is al duizenden jaren verweven met menselijke samenlevingen. Van oude rituelen tot moderne sociale bijeenkomsten, het drinken van alcohol heeft een lange en complexe geschiedenis. In dit blog duiken we in de oorsprong van alcoholconsumptie, de redenen waarom mensen drinken, de verschillende niveaus van alcoholgebruik en de gezondheidsrisico’s die gepaard gaan met alcoholconsumptie, met een focus op het verhoogde risico op ziekten zoals kanker.

Enkele cijfers

  • 477.000 Nederlanders zijn verslaafd aan alcohol
  • Geschat wordt dat in 2015 12-23% van het totale aantal verkeersdoden werd veroorzaakt door alcoholgebruik.
  • In 2022 zijn naar schatting 23.900 personen behandeld op een SEH-afdeling naar aanleiding van alcoholgerelateerde ongevallen
  • Jongvolwassenen (18-29 jaar) drinken het vaakst ‘zwaar’ (15,5%). 30-49-jarigen 7,8% en 50-plussers 5,2%.
  • 1.790.000 Nederlanders van 18 jaar en ouder voldoen aan de categorie riskante alcohol drinkers volgens AUDIT (Alcohol Use Disorder Identification Test).

Oorsprong van alcoholconsumptie

Het gebruik van alcoholische dranken dateert van duizenden jaren geleden. In de oudheid was drankgebruik vaak gekoppeld aan rituelen en ceremonies, en het diende niet als een alledaags roesmiddel. De uitvinding van sterke drank leidde tot een periode van overvloedig alcoholgebruik, wat soms resulteerde in maatschappelijke ontwrichting. Deze excessen werden vaak beteugeld door de invoering van wetten. In de loop der tijd heeft alcohol een centrale plaats in het sociale leven verworven.

Waarom drinken we alcohol?

Mensen drinken alcohol om diverse redenen:

  • Sociale interactie: Alcohol wordt vaak geconsumeerd tijdens sociale bijeenkomsten, wat kan bijdragen aan een gevoel van verbondenheid en ontspanning.
  • Ontspanning en stressvermindering: Sommigen gebruiken alcohol om te ontspannen of om stress te verminderen.
  • Culturele en rituele redenen: In veel culturen speelt alcohol een rol in tradities en rituelen.
  • Genot: De smaak en het effect van alcohol kunnen als plezierig worden ervaren.

Het is belangrijk op te merken dat alcohol een verslavend middel is. Niet iedereen die drinkt, raakt verslaafd, maar factoren zoals erfelijkheid, persoonlijke omstandigheden en de omgeving kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een alcoholverslaving.

Categorieën alcoholconsumptie

Alcoholconsumptie kan worden onderverdeeld in verschillende categorieën, gebaseerd op de hoeveelheid en frequentie van drinken:

  • Matig drinken: Dit wordt vaak gedefinieerd als maximaal één standaardglas alcohol per dag voor vrouwen en twee voor mannen. Het Voedingscentrum adviseert echter om geen alcohol te drinken, en als je toch drinkt, niet meer dan één glas per dag.
  • Overmatig drinken: Het RIVM definieert overmatig drinken als meer dan 14 glazen per week voor mannen en meer dan 7 voor vrouwen.
  • Zwaar drinken: Dit verwijst naar het consumeren van 5 of meer glazen alcohol op één dag voor mannen, en 4 of meer voor vrouwen, ten minste één keer per week.
    zwaar drinken
  • Binge drinken: Het drinken van een grote hoeveelheid alcohol in een korte tijdspanne, meestal 5 of meer glazen voor mannen en 4 of meer voor vrouwen binnen ongeveer twee uur.

Een standaardglas bevat 14 gram alcohol ofwel: 1 flesje bier, 1 glaasje wijn of een shotje sterke drank 40% van 35ml

Waarom alcohol het risico op kanker vergroot

Uitgebreid onderzoek toont aan dat ethanol (de vorm van pure alcohol die in alle alcoholhoudende dranken voorkomt) kanker veroorzaakt via ten minste vier verschillende mechanismen.

Ten eerste breekt alcohol in het lichaam af tot aceetaldehyde. Aceetaldehyde is een afbraakproduct van alcohol dat kanker kan veroorzaken door zich aan DNA te binden en het te beschadigen. Wanneer DNA beschadigd raakt, kan een cel ongecontroleerd gaan groeien en een kankergezwel vormen.

Ten tweede genereert alcohol reactieve zuurstofsoorten, die ontstekingen bevorderen en DNA, eiwitten en vetten in het lichaam kunnen beschadigen via een proces dat oxidatie wordt genoemd.

Ten derde beïnvloedt alcohol de hormoonspiegels (waaronder oestrogeen), wat een rol kan spelen bij de ontwikkeling van borstkanker.

Ten vierde kunnen kankerverwekkende stoffen uit andere bronnen, vooral de deeltjes in tabaksrook, oplossen in alcohol. Hierdoor worden ze gemakkelijker door het lichaam opgenomen, wat het risico op mond- en keelkanker verhoogt.

alcohol schadelijk

Risico’s van alcohol en het verhoogde risico op kanker

Alcoholgebruik brengt verschillende gezondheidsrisico’s met zich mee, waaronder een verhoogd risico op verschillende vormen van kanker. Het drinken van alcohol verhoogt het risico op kanker in de mond, keelholte, strottenhoofd, slokdarm, lever, dikke darm en borst (bij vrouwen). Zelf bij kleine hoeveelheden. Hoe meer alcohol er wordt gedronken hoe groter het risico wordt.

Drink je alcohol en rook je daarbij? Dan heb je meer kans op verschillende soorten kanker. Ze versterken elkaars slechte werking op je lichaam. Dit geldt bijvoorbeeld voor mond- en keelkanker. Maar ook voor andere soorten kanker.

kanker geassocieerd met alcohol drinken

Bij een grote Europese studie bleek dat onder mannen 10% van alle gevallen van kanker kan worden toegeschreven aan alcohol, bij vrouwen ligt dit op 3%.

kans op kanker door alcohol

Alcohol verhoogd niet alleen het risico op kanker, maar ook op: een beroerte, herseninfarct, verlies hersenweefsel, Wernicke-Korsakoff en Polyneuropathie

Conclusie

Het is duidelijk dat zowel de hoeveelheid als de frequentie van alcoholconsumptie direct correleren met het risico op diverse ernstige gezondheidsproblemen. Zelfs matig drinken kan het risico op bepaalde kankersoorten verhogen, terwijl overmatig, zwaar en binge drinken leiden tot een aanzienlijk hoger risico op zowel kanker als hart- en vaatziekten. Het is daarom essentieel om bewust om te gaan met alcoholconsumptie en de mogelijke gezondheidsrisico’s in overweging te nemen bij het maken van keuzes omtrent drinken.

Bronnen
KWF, Jellinek, Trimbos, National Cancer Institute, Public Health Service, HHS

Challenge: No alcohol april

April is dé maand om jezelf uit te dagen en je fris en energiek te voelen! Doe mee met No Alcohol April en ervaar zelf de voordelen van een alcoholvrije maand. Kies jouw uitdaging: 1, 2, 3 weken of zelfs de hele maand zonder alcohol.

✨ Waarom meedoen?
✅ Meer energie en betere nachtrust
✅ Helderder in je hoofd en productiever
✅ Een bewuste reset voor lichaam en geest

Durf jij het aan?

Meedoen kan door te mailen naar robinsluysmans@mm360.com.

Recente blogs

Samen het
verschil maken?

Of je nu een vraag hebt, een project wilt bespreken of gewoon even wilt sparren, we staan voor je klaar!